به گزارش بی پرده نیوز، ورود سند توسعه گردشگری مراغه به مرحله پنج‌ساله تا افق ۱۴۱۰ و هدف‌گذاری برای تدوین بسته‌های سرمایه‌گذاری بی‌نام، ساماندهی طرح‌های نیمه‌تمام و تعیین تکلیف پروژه‌های معطل، فرصت تازه‌ای برای بازنگری در شیوه مدیریت ظرفیت‌های گردشگری این شهرستان فراهم کرده است.
مراغه مجموعه‌ای متنوع از ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی، علمی، فسیلی و کشاورزی را در خود جای داده است؛ اما آنچه می‌تواند این ظرفیت‌ها را به اشتغال، درآمد و رونق اقتصادی تبدیل کند، صرفاً معرفی جاذبه‌ها نیست، بلکه ایجاد زیرساخت، طراحی خدمات منسجم، تسهیل سرمایه‌گذاری و نظارت مستمر بر روند اجرای برنامه‌هاست.
سند توسعه گردشگری زمانی می‌تواند به یک نقطه عطف تبدیل شود که از سطح مطالعات و برنامه‌ریزی فراتر رفته و در قالب پروژه‌های مشخص، دارای مسئول، زمان‌بندی و شاخص‌های قابل ارزیابی، به اجرا برسد.
مراغه ظرفیت‌های فراوان دارد؛ اما زنجیره گردشگری هنوز کامل نیست
مراغه از جمله شهرهایی است که مجموعه‌ای کم‌نظیر از جاذبه‌ها را در یک محدوده جغرافیایی در اختیار دارد؛ از میراث تاریخی دوره ایلخانی و رصدخانه گرفته تا رودخانه صوفی‌چای، ظرفیت‌های طبیعی و فسیلی، باغ‌های گسترده، تولیدات کشاورزی، روستاهای دارای پیشینه فرهنگی و مذهبی و صنایع‌دستی و سنت‌های بومی.
با وجود این تنوع، برخورداری از جاذبه به‌تنهایی به معنای شکل‌گیری اقتصاد گردشگری نیست. مسئله اصلی زمانی آشکار می‌شود که میان یک جاذبه تاریخی یا طبیعی و یک تجربه گردشگری کامل، قابل دسترس و قابل عرضه فاصله وجود داشته باشد.
گردشگر برای سفر به یک مقصد تنها به وجود یک اثر تاریخی یا منظر طبیعی نیاز ندارد؛ دسترسی مناسب، تابلوهای راهنما، خدمات اقامتی، امکانات رفاهی، حمل‌ونقل، برنامه سفر و امکان استفاده آسان از خدمات نیز بخشی از این زنجیره هستند.
برخی محورهای اجرایی مطرح‌شده در سند نیز نشان می‌دهد که بخشی از این زیرساخت‌ها همچنان با کمبود مواجه است. ضرورت بررسی نواقص زیرساختی جاذبه‌ها، ساماندهی تابلوهای راهنما، رسیدگی به برخی آثار تاریخی و ضعف در توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی روستایی، همگی نشان می‌دهد که مسئله گردشگری مراغه تنها به معرفی و تبلیغات محدود نمی‌شود.
از سوی دیگر، طرح‌های بلاتکلیفی مانند دهکده توریستی نشان می‌دهد که نبود زمان‌بندی مشخص، مشکلات قراردادی و موانع اداری می‌تواند حتی پروژه‌های دارای ظرفیت اقتصادی را برای سال‌ها از مدار اجرا خارج کند.
سند گردشگری باید از کاغذ به میدان عمل برسد
ورود سند جامع گردشگری مراغه به مرحله عملیاتی، زمینه‌ای برای حرکت منظم‌تر در این حوزه فراهم می‌کند؛ اما اهمیت آن زمانی مشخص خواهد شد که آثار آن در اقتصاد شهر و روستاهای شهرستان قابل مشاهده باشد.
گردشگری می‌تواند به افزایش اشتغال، رونق کسب‌وکارهای محلی و تحرک اقتصادی روستاها و محلات کمک کند، اما تحقق این اهداف به سرمایه‌گذاری هدفمند و استفاده بهینه از منابع وابسته است.
در شرایطی که منابع مالی محدود است، انتخاب پروژه‌های اولویت‌دار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بنابراین نباید صرفاً تعداد طرح‌های تعریف‌شده یا بسته‌های سرمایه‌گذاری را معیار موفقیت قرار داد؛ بلکه هر پروژه باید از نظر توجیه اقتصادی، میزان سرمایه مورد نیاز، قابلیت اجرا و آثار آن بر اشتغال و درآمد محلی بررسی شود.
هدف‌گذاری برای ارائه پنج بسته سرمایه‌گذاری بی‌نام در یک بازه کوتاه، می‌تواند به کاهش بخشی از بروکراسی و تسهیل ورود بخش خصوصی کمک کند؛ با این حال، این بسته‌ها زمانی برای سرمایه‌گذار جذاب خواهند بود که اطلاعات دقیق، مدل اقتصادی روشن، شرایط حقوقی مشخص و مسیر اجرای قابل پیش‌بینی داشته باشند.
تعیین تکلیف پروژه‌های معطل با شفافیت حقوقی
پروژه دهکده توریستی نیز از جمله طرح‌هایی است که تعیین تکلیف آن می‌تواند در مسیر توسعه گردشگری مراغه اثرگذار باشد.
ساماندهی وضعیت این پروژه، در صورت نیاز رفع موانع حقوقی، تعیین تکلیف قراردادها و حتی واگذاری مجدد آن، باید در چارچوب کامل قوانین و ضوابط انجام شود. شفافیت در این فرایند می‌تواند از یک سو اعتماد سرمایه‌گذاران را افزایش دهد و از سوی دیگر، از تکرار مشکلاتی جلوگیری کند که موجب توقف پروژه‌ها در طولانی‌مدت می‌شود.
در این میان، سرعت عمل نیز اهمیت دارد، اما شتاب‌زدگی بدون پشتوانه حقوقی به همان اندازه می‌تواند مشکل‌ساز باشد که تعلل اداری و طولانی شدن فرایند تصمیم‌گیری.
چهار اولویت برای موفقیت سند توسعه گردشگری مراغه
برای آنکه سند توسعه گردشگری مراغه تا افق ۱۴۱۰ از یک برنامه مطالعاتی به مجموعه‌ای از نتایج قابل اندازه‌گیری تبدیل شود، تعیین اولویت‌ها و ایجاد سازوکار پایش ضروری است.
نخست اینکه طرح‌های گردشگری باید بر اساس میزان اثرگذاری بر اشتغال، درآمد و قابلیت تحقق اولویت‌بندی شوند. در همین چارچوب، برای هر پروژه باید دستگاه مسئول، اعتبار مورد نیاز، زمان آغاز و پایان و میزان پیشرفت مشخص باشد و گزارش عملکرد نیز به شکل دوره‌ای در دسترس افکار عمومی قرار گیرد.
دوم، لازم است گردشگری مراغه از مجموعه‌ای از بازدیدهای پراکنده به محصولات مشخص و قابل عرضه تبدیل شود. طراحی تورهای منسجم و برنامه‌ریزی برای پیوند دادن میراث ایلخانی، رصدخانه، طبیعت صوفی‌چای، ظرفیت‌های فسیلی و باغ‌شهری مراغه می‌تواند به افزایش ماندگاری گردشگران در شهرستان کمک کند.
سوم، ظرفیت گردشگری روستایی و کشاورزی نیازمند توجه جدی‌تر است. حمایت از ساکنان محلی، تسهیل فرایند دریافت مجوز، توسعه بوم‌گردی و فراهم کردن امکان مشارکت مستقیم روستاییان در فعالیت‌های گردشگری می‌تواند سهم بیشتری از درآمد این بخش را به اقتصاد خانوارهای روستایی بازگرداند؛ البته این روند باید همزمان با حفاظت از محیط‌زیست و هویت بومی انجام شود.
چهارم، استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز مهارتی می‌تواند به تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنعت گردشگری کمک کند. پیوند میان آموزش، پژوهش و مهارت‌های حرفه‌ای، یکی از الزامات شکل‌گیری خدمات استاندارد و پایدار در این حوزه است.
آینده گردشگری مراغه با میزان اجرای برنامه‌ها سنجیده می‌شود
مراغه مجموعه‌ای از ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی دارد که می‌تواند بخش مهمی از اقتصاد گردشگری منطقه را شکل دهد؛ اما فاصله میان «داشتن جاذبه» و «داشتن صنعت گردشگری» تنها با برنامه‌ریزی دقیق و اجرای مستمر از میان برداشته می‌شود.
سند توسعه گردشگری تا افق ۱۴۱۰ زمانی به نتیجه خواهد رسید که هر ظرفیت به یک پروژه مشخص، هر پروژه به یک برنامه اجرایی و هر برنامه نیز به یک شاخص قابل سنجش متصل شود.
در نهایت، کارنامه این سند نه با تعداد جلسات، وعده‌ها یا فهرست ظرفیت‌های مراغه، بلکه با افزایش ماندگاری گردشگران، ایجاد اشتغال، رونق کسب‌وکارهای محلی، جذب سرمایه و بهبود زیرساخت‌های گردشگری قابل ارزیابی خواهد بود.