از شهرت محصول تا افزایش درآمد باغداران
شهرت سیب مراغه زمانی به رونق اقتصادی باغداران منجر می‌شود که جشنواره این محصول از یک رویداد مناسبتی فراتر برود و با توسعه بازاریابی، بسته‌بندی و فرآوری، سهم تولیدکننده از ارزش افزوده را افزایش دهد.
به گزارش بی پرده نیوز، شهرت سیب مراغه زمانی می‌تواند به توسعه اقتصادی منطقه کمک کند که به افزایش سهم باغداران از ارزش نهایی محصول منجر شود. تحقق این هدف، به تقویت بازاریابی، توسعه صنایع تبدیلی، بهبود بسته‌بندی و ایجاد ارتباط مستقیم‌تر میان تولیدکنندگان و بازار نیاز دارد؛ مسیری که می‌تواند جشنواره سیب را از یک رویداد مناسبتی به برنامه‌ای مؤثر برای رونق اقتصادی تبدیل کند.
بر اساس آمارهای اعلام‌شده، مراغه حدود ۱۸ هزار هکتار باغ سیب دارد و سالانه بیش از ۲۳۰ هزار تن از مجموع حدود ۷۰۰ هزار تن تولید سیب آذربایجان شرقی را به خود اختصاص می‌دهد. این ظرفیت، جایگاه مهم شهرستان را در تولید سیب استان نشان می‌دهد؛ با این حال، فرماندار ویژه مراغه در نشست کمیته زنجیره سیب، گردش مالی این محصول را حدود ۳۰۰ هزار میلیارد ریال اعلام کرده و از تناسب‌نداشتن دستاوردهای اقتصادی آن با ظرفیت تولید و معیشت باغداران سخن گفته است.
مسئله اصلی همین‌جاست: چه میزان از ارزش اقتصادی سیب، پس از برداشت، درجه‌بندی، نگهداری، بسته‌بندی، فرآوری و عرضه به بازار، به باغدار می‌رسد و چه بخشی در سایر حلقه‌های زنجیره باقی می‌ماند؟ پاسخ به این پرسش باید مبنای سیاست‌گذاری برای آینده صنعت سیب مراغه قرار گیرد.
جشنواره سیب؛ فرصتی برای ورود به بازارهای گسترده‌تر
برگزاری سیزدهمین جشنواره سیب مراغه و حضور این شهرستان در نمایشگاه توانمندی‌های روستاییان و عشایر در تهران، فرصت مناسبی برای معرفی محصول و ارتباط با فعالان اقتصادی فراهم کرده است. با این حال، حضور در نمایشگاه و استقبال بازدیدکنندگان، به‌خودی‌خود به فروش پایدار، توسعه صادرات یا افزایش درآمد تولیدکنندگان منجر نمی‌شود.
برای ارزیابی اثر اقتصادی چنین رویدادهایی باید مشخص شود چه تعداد قرارداد تجاری منعقد شده، چند باغدار به خریداران عمده و واحدهای فرآوری متصل شده‌اند و چه میزان از محصول با نام و نشان معتبر مراغه به بازار عرضه شده است.
از این منظر، موفقیت جشنواره نباید تنها با تعداد بازدیدکنندگان یا میزان فروش در روزهای برگزاری سنجیده شود؛ بلکه نتایج آن در ایجاد ارتباط‌های تجاری ماندگار، گسترش بازار فروش و بهبود درآمد تولیدکنندگان اهمیت بیشتری دارد.
تکمیل پرونده نشان جغرافیایی سیب مراغه و ارسال آن به وزارتخانه نیز می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت هویت تجاری این محصول باشد. با این حال، برخورداری از چنین نشانی زمانی اثرگذار خواهد بود که با استانداردهای مشخص تولید و بسته‌بندی، تضمین اصالت و کیفیت و برنامه‌ای مستمر برای بازاریابی همراه شود.
ضرورت برگزاری نمایشگاه ملی سیب در مراغه
یکی از پیشنهادهای قابل بررسی برای ارتقای جایگاه اقتصادی سیب مراغه، برگزاری نمایشگاهی ملی و تخصصی در کنار جشنواره سالانه این محصول است؛ رویدادی که علاوه بر تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی شمال‌غرب کشور، زمینه حضور سایر قطب‌های تولید سیب ایران را نیز فراهم کند.
چنین نمایشگاهی می‌تواند مراغه را به محلی برای تعامل تولیدکنندگان، صنایع وابسته، خریداران و سرمایه‌گذاران تبدیل کند و زمینه گفت‌وگو درباره مسائل مشترک صنعت سیب را فراهم آورد.
البته اثربخشی این رویداد به آن بستگی دارد که از قالب غرفه‌آرایی و عرضه محصول فراتر برود. حضور تعاونی‌های باغداران، صادرکنندگان، خریداران عمده، شرکت‌های بسته‌بندی و فرآوری، شبکه‌های توزیع، بانک‌ها و نهادهای پشتیبان می‌تواند به شکل‌گیری همکاری‌های اقتصادی واقعی کمک کند.
برگزاری نشست‌های تخصصی درباره قیمت‌گذاری، نگهداری محصول پس از برداشت، حمل‌ونقل، تأمین مالی خرید سیب و استانداردهای بازارهای هدف نیز می‌تواند بخش مهمی از برنامه نمایشگاه باشد. در این صورت، باغدار علاوه بر معرفی محصول خود، فرصت بیشتری برای مذاکره مستقیم با خریداران و تقویت قدرت چانه‌زنی خواهد داشت.
سه شاخص برای ارزیابی دستاوردهای جشنواره
برای جلوگیری از تبدیل‌شدن این برنامه‌ها به اقداماتی صرفاً تبلیغاتی، ضروری است پیش از برگزاری جشنواره و نمایشگاه، شاخص‌های مشخصی برای ارزیابی نتایج تعیین شود.
نخست، سهم باغدار از فروش محصول: باید میزان فروش مستقیم یا قراردادی تولیدکنندگان و آثار آن بر درآمد آنان بررسی شود.
دوم، توسعه درجه‌بندی و بسته‌بندی استاندارد: میزان محصولی که با رعایت معیارهای کیفی و بسته‌بندی مناسب وارد بازار می‌شود، می‌تواند یکی از شاخص‌های سنجش پیشرفت زنجیره ارزش باشد.
سوم، شکل‌گیری قراردادهای اقتصادی: تعداد و ارزش قراردادهای واقعی در زمینه خرید محصول، فرآوری و صادرات باید به‌عنوان یکی از نتایج قابل ارزیابی رویدادها اعلام شود.
در کنار این شاخص‌ها، دسترسی به اطلاعات دقیق درباره ظرفیت صنایع تبدیلی و میزان بهره‌برداری از آن‌ها نیز اهمیت دارد. در آمارهای مطرح‌شده، از فعالیت ۱۳ واحد تخصصی فرآوری در سطح استان با ظرفیت ۱۴۰ هزار تن سخن گفته شده است؛ با این حال، برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر باید میزان استفاده واقعی از این ظرفیت، پراکندگی واحدها و سهم سیب مراغه از فعالیت آن‌ها مشخص شود.
توسعه زنجیره ارزش؛ مسئولیتی مشترک
ارتقای جایگاه اقتصادی سیب مراغه به همکاری هماهنگ میان دستگاه‌های دولتی، نمایندگان مجلس، بخش خصوصی و تشکل‌های تولیدکننده نیاز دارد. تأمین زیرساخت‌ها و تسهیل فعالیت اقتصادی از سوی نهادهای مسئول، سرمایه‌گذاری در بسته‌بندی و فرآوری از سوی بخش خصوصی و ایجاد ارتباط مؤثر میان باغداران و خریداران، می‌تواند زمینه بهره‌برداری بهتر از ظرفیت موجود را فراهم کند.
در این میان، جشنواره سیب باید نقشی فراتر از معرفی سالانه محصول داشته باشد و به بستری برای شکل‌گیری ارتباط‌های تجاری، جذب سرمایه‌گذاری و پیگیری برنامه‌های توسعه‌ای تبدیل شود.
سیب مراغه از شهرت و پیشینه‌ای ارزشمند برخوردار است؛ اما حفظ و تقویت این سرمایه، به اقداماتی فراتر از معرفی محصول نیاز دارد. اگر نمایشگاه ملی سیب با اهداف روشن، حضور گسترده فعالان صنعت و گزارش‌دهی شفاف برگزار شود، می‌تواند به توسعه زنجیره ارزش این محصول کمک کند؛ زنجیره‌ای که نتیجه نهایی آن باید در افزایش درآمد باغداران، تقویت صنایع وابسته و رونق اقتصادی مراغه نمایان شود.
دیدگاهتان را بنویسید